6.1Hellend en oprichtend koppel
Hoe ver helt de boot bij meer wind?
Uitleg
De zeilkracht duwt hoog op het zeil naar lij, het water duwt laag tegen het zwaard terug. Samen is dat het hellend koppel. Als de boot helt, schuift het drukkingspunt naar lij en ontstaat met de zwaartekracht het oprichtend koppel. De boot helt tot beide koppels even groot zijn. Een schuin zeil vangt minder wind, en uithangen maakt de arm van het oprichtend koppel groter.
6.2Stabiliteitslab ★
Welke boot komt het best terug uit een helling?
Uitleg
Het drukkingspunt D is het midden van de vorm onder water (blauw). Ligt D verder naar lij dan Zw, dan is het koppel oprichtend; ligt D aan de loefkant van Zw, dan slaat de boot om (kenterpunt). Een platbodem en een catamaran zijn vormstabiel: veel beginstabiliteit. Een kielboot is gewichtsstabiel door het lage zwaartepunt en blijft tot 90° oprichtend: eindstabiel. Water in de kuip loopt naar de lage kant en neemt Zw mee. De foil is vereenvoudigd: bij snelheid duwt hij aan lij omhoog met een vast deel van het gewicht.