11. Tactiek

Recht tegen de wind in kun je niet varen. Hoe hoger je vaart, hoe langzamer de boot gaat. Vaar je lager, dan ga je sneller, maar meer opzij. Wat telt op een kruisrak, is hoe snel je tegen de wind in opschiet: de VMG (velocity made good). Dat is het deel van de snelheid dat recht naar de wind wijst.

De lijn links heet een polar: voor elke koers de snelheid van de boot. De beste VMG ligt waar een horizontale lijn de polar net raakt. Voor de wind geldt hetzelfde, maar dan van de wind af. Bij meer wind kun je hoger varen. De snelheden komen uit het bootmodel van de Laser Vago, met de zeilen steeds perfect getrimd.

De laylijn is de lijn waarlangs je de bovenboei aan de wind precies haalt. Ga je eerder overstag, dan haal je de boei niet en moet je nog een keer overstag. Dat kost tijd, want elke keer overstag verlies je snelheid. Hier is dat geschat op 4 seconden.

Ga je te laat, dan ben je overzeild: je vaart het laatste stuk ruimer dan nodig, en die meters had je ook hoger kunnen varen. Op het water zie je de laylijn niet. Kijk over je schouder: ligt de boei recht naast je, dwars op de boot, dan zit je ongeveer op de laylijn van de andere boeg.

De wind komt nooit precies uit één richting. Hij draait steeds een beetje heen en weer. Krimpt de wind, dan komt hij meer van voren en moet je afvallen. Op de andere boeg is dat juist een ruimer: daar kun je hoger varen. Daarom ga je overstag op de krimper. Zo vaar je steeds de boeg die het hoogst naar de boei wijst.

Op het water zie je het aan het kompas, of aan een punt op de wal: moet je verder afvallen dan normaal, dan krimpt de wind. Onder een donkere wolk krimpt de wind vaak; ernaast ruimt hij. De andere boot let niet op de wind en gaat alleen aan de rand overstag. In het spel loopt de tijd sneller dan echt: de wind draait in ongeveer een minuut heen en weer.

Een zeil haalt energie uit de wind. Achter een boot waait het daarom minder hard: vuile wind. De windschaduw ligt in de richting van de schijnbare wind. Daardoor ligt hij niet recht achter de boot, maar achter en een stuk naar lij. Zit je erin, dan ga je langzamer en kun je minder hoog varen.

Zit je voor en in loef van een andere boot, dan geef jij hem vuile wind. Zit je erachter, ga dan overstag of zoek vrije wind. De vorm van de windschaduw is een schatting: je voelt hem tot ongeveer zeven mastlengtes achter de boot. De VMG komt uit het bootmodel van de Laser Vago.